Onderzoekers van de Universiteit van Aarhus starten een baanbrekend project dat een revolutie teweeg zou kunnen brengen in onze kijk op de rol van koeien in de landbouw en hun impact op klimaatverandering. Universitair docent Carsten Stefan Malisch van de afdeling Agro-ecologie heeft een prestigieuze Sapere Aude-subsidie ontvangen om onderzoek te doen naar het potentieel van tanninerijke planten om de methaanuitstoot van koeien te verminderen.
Methaan, een krachtig broeikasgas, heeft een aanzienlijke impact op het milieu en is 28 keer effectiever in het vasthouden van warmte in de atmosfeer dan CO₂. Koeien zijn, als herkauwers, aanzienlijke methaanuitstoters vanwege hun unieke spijsverteringsprocessen. Deze realiteit heeft hen vaak gepositioneerd als belangrijke bijdragers aan klimaatverandering binnen de landbouwsector. Het elimineren van koeien uit de landbouw is echter geen eenvoudige oplossing, aangezien ze een essentiële rol spelen in ecosystemen en de menselijke voeding, door gras en andere niet-eetbare gewassen om te zetten in consumeerbare producten zoals zuivel en vlees.
"Sommige mensen denken van wel, maar koeien zijn juist belangrijk voor onze ecosystemen en voor de menselijke voeding. Herkauwers zijn de enige dieren die gras en andere gewassen kunnen eten die wij mensen niet kunnen eten en deze kunnen omzetten in producten die wij wél kunnen eten. Denk hierbij aan kaas, zuivelproducten en vlees", legt Malisch uit. Zijn onderzoek, gefinancierd door het Independent Research Fund Denmark in het kader van het Sapere Aude DFF Research Leader Programme, is erop gericht de milieu-impact aan te pakken en tegelijkertijd deze voordelen te behouden.
Het nieuwe onderzoek richt zich op koeien in de wei en legt de nadruk op graslanden met meerdere soorten, waaronder tanninerijke planten zoals kleine pimpernel ( Sanguisorba minor ) en grote klaver ( Lotus pedunculatus ). Deze planten, opgenomen in het dieet van de koeien, zullen naar verwachting een wisselwerking aangaan met bodemmicroben en het spijsverteringsstelsel van de koeien, waardoor de methaanuitstoot wordt verminderd. Een ander verwacht voordeel is de verbetering van de koolstofopslag in de bodem, wat bijdraagt aan een evenwicht tussen methaanuitstoot en koolstofvastlegging.
"Je kunt koeien in een stal houden en ze onder andere graan voeren dat als voedsel voor ons mensen had kunnen dienen. Koeien in de wei daarentegen eten iets wat wij mensen niet kunnen eten, en tegelijkertijd creëren ze waarde voor de graslanden, doordat ze aanzienlijke hoeveelheden koolstof uit de atmosfeer halen en ondergronds opslaan", aldus Malisch. Het doel is om bij te dragen aan een klimaatvriendelijkere, en mogelijk zelfs klimaatneutrale, melkproductie.
Het onderzoeksproject zal niet geïsoleerd plaatsvinden. Malisch heeft een robuust internationaal team samengesteld met medewerkers van Wageningen Universiteit, de Universiteit van Turku, ETH Zürich en Luke in Finland, naast onderzoekers van de Universiteit van Aarhus. Dankzij de internationale samenwerking kunnen de experimenten in verschillende landen worden uitgevoerd, wat een breder en diverser perspectief op de resultaten oplevert.
"Deze resultaten zouden in veel meer landen dan Denemarken gebruikt kunnen worden, dus het is belangrijk dat we andere onderzoeksinstellingen erbij betrekken. Een ander voordeel is dat de verschillende partners veel kennis hebben over tanninerijke planten en experts zijn in genetica, bodemkunde en biochemie, waar we veel van kunnen profiteren", voegt Malisch toe.
Hij erkent verder de steun van de afdeling Agro-ecologie van de Universiteit van Aarhus en benadrukt de uitmuntendheid ervan in het aanpakken van problemen met landbouwsystemen op verschillende schaalniveaus. De onderzoeksafdelingen van de afdeling, waaronder 'Landbouwsystemen en Duurzaamheid' en het onlangs opgerichte LandCraft Center, bieden cruciale ondersteuning om ervoor te zorgen dat het onderzoek praktische landbouwpraktijken oplevert.
Malisch' project sluit naadloos aan bij zijn interesse in circulaire landbouwsystemen, die het gebruik van alle beschikbare hulpbronnen optimaliseren door niet-eetbare gewassen om te zetten in consumeerbaar voedsel en meststoffen. In dergelijke systemen zorgen dieren voor de voedingsstoffen op de akkers, waardoor de behoefte aan kunstmest afneemt en de concurrentie tussen voedsel en veevoer tot een minimum wordt beperkt.
De Sapere Aude-subsidie is niet alleen een erkenning van Malisch' innovatieve onderzoek, maar vormt ook een belangrijke stap in de richting van de ontwikkeling van landbouwpraktijken die zowel productief als ecologisch duurzaam zijn. Dit onderzoek zou de basis kunnen leggen voor toekomstige systemen waarin herkauwers een cruciale rol blijven spelen in het leveren van hoogwaardige, klimaatvriendelijke producten uit circulaire systemen met minimale voedselconcurrentie.
