Denemarken onderzoekt of ongebruikte zoutgrotten op grote schaal overtollige windenergie kunnen opslaan. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Nobian, een Nederlands zout- en chemieconcern, en Airengy, een Israëlisch energietechnologiebedrijf. Samen beoordelen ze of de ondergrondse geologie kan worden gecombineerd met Airengy's persluchtopslagsysteem, bekend als AirBattery.
Het argument om deze combinatie te onderzoeken is in principe eenvoudig. Windenergie wekt elektriciteit met tussenpozen op. Wanneer het aanbod de vraag overtreft, gaat dat overschot vaak verloren. AirBattery vangt overtollige elektriciteit op door lucht ondergronds samen te persen en geeft deze vervolgens weer vrij als stroom wanneer het elektriciteitsnet dat nodig heeft.
Twee bedrijven, complementaire activa
Nobian exploiteert ondergrondse opslagfaciliteiten in Nederland, Duitsland en Denemarken. Het bedrijf heeft waterstof, aardgas, diesel, perslucht en stikstof opgeslagen in zijn ondergrondse installaties. De Deense vestiging bevindt zich in Mariager, waar het bedrijf kan bogen op meer dan een eeuw ervaring in de zoutproductie.
Airengy ontwikkelde AirBattery om de opslag van perslucht van theorie naar commerciële toepassing te brengen. Het bedrijf test nu of dit systeem op Europese schaal kan werken. De Deense studie is een van de actieve inspanningen om de haalbaarheid in de praktijk aan te tonen.
Nobian is van mening dat haar ondergrondse activa haar een natuurlijke rol geven in de Europese energietransitie. Het bedrijf ontwikkelt al enige tijd opslagfaciliteiten in grotten voor energiebronnen. Zoutgrotten zijn aantrekkelijk vanwege de grote ondergrondse volumes en, in sommige gevallen, de bestaande industriële infrastructuur die de ontwikkelingskosten verlaagt.
Waarom langdurige opslag nu belangrijk is
In heel Europa worden steeds meer wind- en zonne-energie opgewekt op de elektriciteitsnetten. Beide energiebronnen zijn van nature variabel. Een periode met veel windenergie, gevolgd door een rustige week, kan de netbeheerders onder druk zetten om vraag en aanbod in realtime te beheren.
Technologieën voor langdurige energieopslag pakken dit direct aan. Ze slaan energie uren of dagen op en vlakken de pieken en dalen af die batterijen voor korte termijnopslag niet altijd aankunnen. Zoutgrotten zijn hiervoor een geschikte kandidaat. Hun omvang en geologie lenen zich voor de langdurige opslag die persluchtsystemen vereisen.
Het Deense onderzoek weerspiegelt een trend die zich over het hele continent aftekent. Overheden en energiebedrijven kijken verder dan lithium-ionbatterijen. Ze willen opslagmogelijkheden die grote hoeveelheden energie gedurende langere perioden kunnen vasthouden. Perslucht die ondergronds wordt opgeslagen, is een van de verschillende benaderingen die momenteel actief worden onderzocht.
Een parallel project in Roemenië
Denemarken is de tweede Europese markt waar Airengy een initiatief op het gebied van perslucht heeft aangekondigd. In Roemenië plannen Airengy en Hagag Europe een persluchtenergiecentrale met hetzelfde AirBattery-systeem. Dat project, waarover in juni bericht werd, zal naar verwachting in fasen worden gebouwd. Eenmaal volledig ontwikkeld, zou de centrale een ontladingscapaciteit van 25 megawatt kunnen leveren en tot vijf gigawattuur aan energie kunnen opslaan.
Het Roemeense project geeft een indicatie van de schaal waarop Airengy mikt. Vijf gigawattuur is een aanzienlijk volume. Ter vergelijking: dat is genoeg om tienduizenden huizen enkele uren van stroom te voorzien tijdens een stroomtekort.
Het Deense project bevindt zich nog in de onderzoeksfase. Er zijn nog geen capaciteitscijfers vrijgegeven voor de locatie in Mariager. De twee bedrijven beoordelen de technische en geologische haalbaarheid alvorens commerciële overeenkomsten te sluiten.
Wat het onderzoek zou kunnen aantonen
Het Deense onderzoek levert twee interessante uitkomsten op. De eerste is of de Mariager-grotten geologisch geschikt zijn voor de opslag van perslucht op commerciële schaal. De tweede is of het systeem van Airengy kan worden geïntegreerd met de bestaande infrastructuur van zoutgrotten, zonder dat een volledige reconstructie van de locatie nodig is.
Beide vragen zijn van belang voor de bredere Europese markt voor energieopslag. In verschillende Europese landen met ambitieuze plannen voor hernieuwbare energie bevinden zich zoutgrotten. Als uit het Deense onderzoek blijkt dat ongebruikte industriële grotten geschikt gemaakt kunnen worden voor persluchtopslag, zou dat ontwikkelaars een grotere selectie potentiële locaties bieden.
De betrokkenheid van Nobian is ook vanuit commercieel oogpunt opmerkelijk. Het bedrijf is actief in de traditionele zout- en chemische industrie. De stap naar energieopslag weerspiegelt de inschatting dat ondergrondse activa steeds waardevoller zullen worden naarmate Europese elektriciteitsnetten overstappen van fossiele brandstoffen.
Airengy bouwt op zijn beurt aan een portfolio van pilot- en ontwikkelingsprojecten. De aankondiging in Roemenië en de Deense studie suggereren samen dat het bedrijf op meerdere fronten vooruitgang boekt. Of een van beide projecten commercieel zal worden ingezet, valt nog te bezien. De technologie is in principe geloofwaardig, hoewel grootschalige persluchtopslag in Europa nog maar beperkt commercieel succesvol is gebleken.
