COP29, de VN-klimaatconferentie van dit jaar in Bakoe, is afgelopen en zoals elke klimaattop liet deze een mix van opwinding, frustratie en voorzichtig optimisme achter. Ita Kettleborough, directeur van de Energy Transitions Commission, vatte het bij haar terugkeer perfect samen: "Deze COP was eigenlijk een COP met twee heel verschillende verhalen."
Aan de ene kant is het wereldwijde momentum voor schone energietechnologieën nog nooit zo sterk geweest. "De energietransitie komt in landen over de hele wereld op gang, en de enorme omvang en het tempo van de technologische uitrol, met name van enkele van de belangrijkste technologieën die de transitie zullen stimuleren – zoals zonne-energie, batterijen, elektrische voertuigen en windenergie – nemen enorm toe," zei ze.
Van Indonesië's toezegging om geen steenkool meer te gebruiken tot China's versnelde piek in de uitstoot: er was duidelijk zichtbare vooruitgang te zien.
Toch was het verhaal aan de onderhandelingstafel minder bemoedigend. "Het was meer een kwestie van stapje voor stapje vooruitgaan en standhouden", reflecteerde Kettleborough.
Technologisch momentum over de grenzen heen
Een van de hoogtepunten van COP29 was de reeks ambitieuze toezeggingen. De aankondiging van Indonesië om het gebruik van steenkool in de elektriciteitsopwekking tegen 2040 geleidelijk af te bouwen, viel op. Aangezien Indonesië de vijfde grootste exploitant van kolencentrales ter wereld is, "was dat een zeer opwindende toezegging", merkte Kettleborough op. Evenzo lieten Chinese modellen zien dat de uitstoot van het elektriciteitsnet in 2025 of 2026 zijn piek zou bereiken, vijf jaar eerder dan gepland.
Landen zoals het Verenigd Koninkrijk toonden ook sterke ambities, waaronder een "missie voor 2030 om zijn energiesystemen te decarboniseren". Deze toezeggingen weerspiegelen het groeiende vertrouwen dat "fossielvrije energiesystemen binnen handbereik zijn", niet alleen in ontwikkelde economieën, maar steeds vaker ook in opkomende markten.
Klimaatfinanciering: vooruitgang zonder duidelijkheid
Klimaatfinanciering blijft een hoeksteen van wereldwijde klimaatactie. De belangrijkste uitkomst van dit jaar was de New Collective Quantified Goal (NCQG), die een jaarlijks doel stelde om $ 1.3 biljoen te mobiliseren om lage- en middeninkomenslanden te helpen bij de aanpak van klimaatverandering. Hoge-inkomenslanden deden echter slechts een concrete toezegging om $ 300 miljard te betalen.
Hoewel deze cijfers significant waren, wees Kettleborough op een kritiek tekort: "Het is onduidelijk – is dat publiek of privaat? Het is onduidelijk of het concessioneel of gesubsidieerd is." Dit gebrek aan details dreigt de uitdagingen van de oorspronkelijke doelstelling van $100 miljard in het kader van het Klimaatakkoord van Parijs te herhalen, waar vage taal een effectieve implementatie belemmerde. Ze benadrukte de noodzaak van duidelijkheid: "Een deel van het geld dat naar lage- en opkomende economieën moet stromen, is investering in nieuwe vormen van energieopwekking die rendement opleveren … maar dat is niet de enige vorm van financiering." Naast private investeringen zullen concessionele financiering en subsidies essentieel zijn om de investeringsrisico's en hoge kapitaalkosten in veel landen aan te pakken.
Vertegenwoordigers van inheemse volken op het podium in Bakoe.
Nationaal vastgestelde bijdragen (NDC's): een gemiste kans
NDC's, de nationale klimaatplannen die landen indienen, zijn cruciaal voor de sturing van de actie. Maar tijdens de COP29 werd op dit vlak weinig vooruitgang geboekt. "We hoopten op een andere uitkomst. We hoopten vanuit Bakoe dat er misschien eerder meer NDC's zouden worden aangekondigd. Uiteindelijk hebben we er helemaal niet veel gezien", aldus Kettleborough.
Duidelijke, gedetailleerde NDC's met sectorspecifieke doelstellingen zijn essentieel om particuliere investeringen te mobiliseren. "Zeer duidelijke beleidsafspraken en doelstellingen [zoals de aankondiging van Indonesië over steenkoolenergie] ... geven [investeerders] de zekerheid die ze nodig hebben. Ze zullen zien dat dit iets is waarin ze kunnen investeren", legde Kettleborough uit.
Verwacht wordt dat landen vóór de deadline in februari sterkere en meer gedetailleerde NDC's indienen, waardoor er mogelijk grotere geldstromen vrijkomen.
“ We hebben waarschijnlijk niet zoveel vooruitgang geboekt als ik had gehoopt .”
Uitdagingen en lichtpuntjes
Terugblikkend op de top beschreef Kettleborough het als "een mengelmoes". Hoewel de geopolitieke context en logistieke uitdagingen van de onderhandelingen ontmoedigend waren, vond ze energie in de "echte zin dat de energietransitie wereldwijd op gang komt". Van het koolstofvrij maken van de Braziliaanse kunstmestindustrie tot innovatieve oplossingen voor elektriciteitsnet en opslag, COP29 benadrukte concrete acties die in alle landen werden ondernomen.
Tegelijkertijd was het trage tempo van de onderhandelingen frustrerend. "We hebben waarschijnlijk niet zoveel vooruitgang geboekt als ik eigenlijk had gehoopt", gaf ze toe.
Vooruitblik op COP30 in Brazilië
Ze was optimistischer over de top van volgend jaar, de COP30, die in Belém, Brazilië, zal plaatsvinden. Met meer voorbereidingstijd – Bakoe had slechts 11 maanden – zou de Braziliaanse leiding een inclusievere en ambitieuzere top kunnen bewerkstelligen. "De Brazilianen wisten al een tijdje dat ze de COP30 zouden organiseren. Ze zijn zich al aan het mobiliseren om die echt succesvol te maken", aldus Kettleborough.
Prioriteiten voor COP30 zijn onder meer het bevorderen van de discussies over artikel 6 over koolstofkredieten, het verduidelijken van klimaatfinancieringsovereenkomsten en het bevorderen van de voortgang van toezeggingen die tijdens eerdere topconferenties zijn gedaan. De focus op de transitie van fossiele brandstoffen blijft een centrale uitdaging. "De transitie van fossiele brandstoffen naar een ander niveau is waar het bij een deel van deze kwestie om draait. En dat is het echt lastige onderdeel," merkte ze op.
Brazilië, gastland van de volgende COP, heeft meer tijd gehad om zich voor te bereiden dan Bakoe.
De weg voor ons
COP29 liet zien dat de wereldwijde energietransitie niet slechts een visie is; ze gebeurt, zij het tergend langzaam. Er is nog veel werk aan de winkel!
