MENING: Caitlin Fuge, Associate, Nexus Klimaat
Naarmate ontwikkelingslanden hun economieën uitbreiden en nieuwe infrastructuur aanleggen, zal hun afhankelijkheid van koolstofintensieve industriële processen zoals cement- en staalproductie toenemen. De emissies van de cement- en staalsector vormen een relatief groot deel van de wereldwijde CO2-uitstoot: respectievelijk 6.5% en 7%. Om deze twee redenen zal de aandacht uitgaan naar de strategieën voor industriële decarbonisatie die ontwikkelingslanden hebben geïmplementeerd en naar wat er nog meer moet gebeuren.
Het erkennen van deze strategieën is ook belangrijk omdat ze andere ontwikkelingslanden relevante informatie bieden om hun inspanningen mee te vergelijken. Voortbouwend op de huidige strategieën zouden ontwikkelingslanden ambitieuzere CO2-regelgeving moeten invoeren, naast voortdurende investeringen in R&D voor koolstofarme technologie.
Koolstofbelastingen en hun impact op de acceptatie van groene technologie
Sommige ontwikkelingslanden, zoals Zuid-Afrika en Mexico, hebben systemen voor koolstofregulering ingevoerd, waaronder koolstofbelastingen. Dergelijke systemen omvatten vaak ook compensatiemarkten waar bedrijven credits kunnen kopen om hun koolstofbelastingverplichtingen te verlagen. Hoewel deze regelgeving als een stap in de goede richting kan worden beschouwd en hopelijk ontwikkelingslanden zoals India, die momenteel geen koolstofbelasting heffen, zal stimuleren om dit wel te doen, lijken ze over het algemeen weinig ambitieus. Zo bedraagt de koolstofbelasting in Mexico slechts $ 3.50/tCO₂ . Hoewel het basistarief in Zuid-Afrika van $ 8/tCO₂ hoger ligt, zijn er hoge vrijstellingen voor zware industrieën zoals de staal- en cementproductie, tot wel 80%.
Dergelijke lage tarieven betekenen dat het betalen van de belasting, in ieder geval op de korte termijn, een aantrekkelijkere optie kan zijn dan het overstappen op andere technologieën en het omscholen van werknemers. Om echte concurrentie te creëren tussen de bekende, op fossiele brandstoffen gebaseerde technologie en nieuwe, groenere technologie, zijn hogere CO2-belastingen nodig. Zo bleek uit een onderzoek uit 2023 dat in de staalproductie een hogere CO2-belasting van $36-72/tCO2 nodig is om groenere elektrische vlamboogovens te laten concurreren met traditionele, op fossiele brandstoffen gebaseerde hoogovens.
Het belang van het stimuleren van innovatie
Om de industriële decarbonisatie te stimuleren, moeten ontwikkelingslanden echter voldoende toegang hebben tot koolstofarme technologieën om met strengere koolstofbelastingen te stimuleren. Zonder haalbare technologie om naar over te stappen, kan de invoering van koolstofbelastingen leiden tot een lagere industriële productie in een poging om de hogere productiekosten tegen te gaan. Dit kan op zijn beurt prijsinflatie veroorzaken en het ontwikkelingsvermogen van landen schaden. Om dergelijke problemen te voorkomen, moet beleid worden ontwikkeld dat R&D in de klimaattechnologiesector stimuleert. Gezien de dubbele focus op ontwikkelingslanden en hun industriële sectoren, is dergelijk beleid des te relevanter.
Ten eerste komt dit doordat de cement- en staalsector notoir moeilijk te bestrijden zijn. Het gaat om materialen die tot hoge temperaturen verhit moeten worden, wat veel energie kost. Deze materialen reageren vervolgens en stoten meer broeikasgassen uit. Meer innovatieve oplossingen voor de koolstofintensieve fasen van deze industriële processen zijn daarom van onschatbare waarde.
Ten tweede hebben ontwikkelingslanden de potentie om de koolstofintensieve ontwikkelingsfasen over te slaan die voorheen kenmerkend waren voor de ontwikkelingstrajecten van landen vóór de komst van innovatieve schone technologieën. Deze sprong is met name haalbaar voor ontwikkelingslanden zoals Cambodja of Rwanda , die relatief weinig koolstofafhankelijke infrastructuur hebben en minder diepgewortelde politieke belangen in fossiele brandstoffen. Dit sluit sommige landen uit, zoals Zuid-Afrika en India, die zich in een verder ontwikkelingsstadium bevinden en al uitgebreide netwerken van koolstofafhankelijke infrastructuur hebben. Gezien de toenemende beschikbaarheid van schone technologieën is het echter nog steeds mogelijk voor dergelijke landen om de lange periodes van koolstofafhankelijkheid die ontwikkelde landen hebben doorgemaakt te omzeilen en zo de noodzaak van grootschalige transities in de toekomst te vermijden.
Op de foto: Phnom Penh, Cambodja. Landen als Cambodja hebben minder problemen met traditionele energiebronnen, omdat er minder koolstofafhankelijke infrastructuur is.
Financiële prikkels voor R&D op het gebied van klimaattechnologie
In lijn met het vastgestelde belang van innovatie hebben veel ontwikkelingslanden financiële stimulansen ingevoerd om onderzoek en ontwikkeling op het gebied van industriële decarbonisatie aan te moedigen. Sommige landen richten zich bijvoorbeeld op de rol die groene waterstof en biobrandstoffen kunnen spelen bij het decarboniseren van de verbrandingsprocessen die worden gebruikt voor de productie van klinker voor cement en gesmolten ijzer voor staal. Zo introduceerde de Egyptische overheid in januari van dit jaar belastingkredieten voor projecten met betrekking tot groene waterstof, waardoor 33-55% van de betaalde belasting over de projectinkomsten wordt terugbetaald.
Daarnaast kondigde de Braziliaanse overheid vorige maand aan dat ze doorgaat met de uitgifte van groene obligaties , die eerder werden gebruikt voor de ontwikkeling van biobrandstoffen van de tweede generatie, afkomstig van gewassen. Ontwikkelingslanden hebben ook onderzoek en ontwikkeling gestimuleerd met betrekking tot de elektrificatie van dergelijke industriële processen.
Zo heeft de Indiase overheid bijvoorbeeld, in het kader van de Jawaharlal Nehru Solar Mission , directe subsidies verstrekt voor projecten die gericht zijn op de productie van efficiëntere zonnecellen. Deze zouden in de toekomst op duurzame wijze de elektrische vlamboogovens voor de staalproductie kunnen aandrijven, waar men naartoe wil overschakelen.
Scatec en partners lanceerden "Egypt Green", Afrika's eerste geïntegreerde groene waterstoffabriek. Egypte kent een gunstig belastingregime voor waterstofprojecten.
Opsommen
Uiteindelijk zal, naast een reeks koolstofregelgeving die na verloop van tijd ambitieuzer moet worden, voortdurende financiële steun voor R&D op het gebied van klimaattechnologie bijdragen aan de ontwikkeling van een dynamisch ecosysteem van startups dat cruciaal kan zijn voor het koolstofarm maken van industrieën in ontwikkelingslanden. Omdat sommige ontwikkelingslanden met een relatief onbeschreven blad beginnen, zou dit ook een enorme impuls kunnen geven aan hun economie. Daardoor worden ze mogelijk minder afhankelijk van fossiele brandstoffen, maar ook van de ontwikkelingsbudgetten van rijkere landen.




