Rijke overheden verstrekken slechts een fractie van de klimaatadaptatiefinanciering die ontwikkelingslanden nodig hebben, met een tekort van ongeveer 90 procent ten opzichte van de geschatte behoeften, aldus een nieuwe waarschuwing van Oxfam in aanloop naar de klimaattop in Bonn. Deze cijfers komen op een moment dat de internationale klimaatonderhandelingen onder steeds grotere druk staan om financiële toezeggingen om te zetten in daadwerkelijk uitgekeerd kapitaal.
De omvang van het tekort
De analyse van Oxfam wijst op een structurele kloof tussen wat ontwikkelde landen leveren en wat klimaatgevoelige landen nodig hebben om zich aan te passen aan stijgende temperaturen, extreem weer en de stijging van de zeespiegel. De organisatie waarschuwt dat deze kloof niet gering is. Met 90% komt het neer op een bijna totale tekortkoming in het voldoen aan de vastgestelde financieringsbehoeften voor aanpassing aan klimaatverandering.
De tussentijdse gesprekken in Bonn, die dienen als voorbereidend forum voor de jaarlijkse COP-top, bieden een cruciale gelegenheid om de financieringsstructuur die aan deze toezeggingen ten grondslag ligt, te bespreken.
Waarom het geld niet binnenstroomt
Verschillende structurele factoren verklaren het aanhoudende tekort. Adaptatieprojecten zijn inherent lokaal en contextspecifiek, waardoor ze moeilijker te verpakken zijn in de grootschalige instrumenten die institutionele beleggers prefereren. In tegenstelling tot zonneparken of batterijopslag genereert een overstromingsbestendig afwateringssysteem in een land met een laag inkomen geen inkomsten. Particulier kapitaal heeft weinig prikkel om te investeren zonder substantiële publieke cofinanciering of gunstige regelingen.
Een groot deel van wat overheden als aanpassingsfinanciering beschouwen, komt in de vorm van leningen in plaats van subsidies. Oxfam en andere maatschappelijke organisaties hebben deze manier van tellen herhaaldelijk bekritiseerd en betogen dat op schulden gebaseerde instrumenten kwetsbare landen verder in financiële problemen brengen. De OESO houdt de geldstromen voor klimaatmaatregelen bij, maar de gebruikte methodologie wordt betwist door ontvangende landen die stellen dat de gerapporteerde cijfers de werkelijke steun voor aanpassingsmaatregelen overschatten.
Bonn als drukpunt
De gesprekken in Bonn zijn dit jaar van bijzonder belang. Onderhandelaars zullen naar verwachting de technische details van de nieuwe klimaatfinancieringsdoelstelling en de transparantiekaders uitwerken die bepalen hoe bijdragen worden geteld en gerapporteerd. Ontwikkelingslanden, waaronder de G77 en de groepering van China, hebben er consequent op aangedrongen dat aanpassing aan klimaatverandering een vastgesteld en gegarandeerd aandeel krijgt in elke nieuwe financieringsdoelstelling.
De interventie van Oxfam in aanloop naar Bonn is bedoeld om de onderhandelingsomgeving vorm te geven. Maatschappelijke organisaties hebben de periodes voorafgaand aan de sessies gebruikt om gegevens te publiceren die de toon zetten voor het debat, en het tekort van 90 procent zal waarschijnlijk een prominente rol spelen in de inzendingen van klimaatgevoelige landen.
Wat de onderhandelingen moeten opleveren
Wil het Bonn-proces daadwerkelijke vooruitgang boeken, dan moeten de onderhandelaars het eens worden over een geloofwaardige methodologie voor het meten van de financieringsbehoeften voor aanpassing, een transparante boekhoudnorm die onderscheid maakt tussen subsidies en leningen, en een duidelijk subdoel voor aanpassing binnen de bredere financieringsstructuur. Zonder deze drie elementen zal de kloof die Oxfam signaleert blijven bestaan, ongeacht de cijfers die op toekomstige COP-conferenties worden bekendgemaakt.
De politieke economie is complex. Donorregeringen kampen met binnenlandse financiële druk en zijn terughoudend om op grote schaal subsidies te verstrekken. Maar de kosten van inactiviteit lopen steeds verder op.
