Mening van een expert op het gebied van kernafvalbeleid, Roy Payne
De wereldwijde vraag naar energie zal naar verwachting met meer dan 50% stijgen tegen 2050. De meest optimistische voorspellingen schatten dat hernieuwbare energie ongeveer 65-80% van die toename kan dekken. Om de kloof te dichten, nu fossiele brandstoffen geleidelijk worden uitgefaseerd, kijken de meeste landen naar kernenergie als een belangrijke koolstofarme oplossing.
Dit zou een verdubbeling van de kernenergieproductiecapaciteit kunnen betekenen. Maar kernenergie heeft een zwakke plek: afval blijft een miljoen jaar gevaarlijk radioactief.
Het beheer van gevaarlijk afval over een onbegrijpelijk lange periode is de belangrijkste zorg van tegenstanders van de bouw van nieuwe kerncentrales. Het is een begrijpelijk publiek debat: wegen de voordelen van kernenergie op de korte termijn op tegen de eeuwenlange verantwoordelijkheid, risico's en kosten van het beheer en de verwijdering van het geproduceerde afval?
Die bezorgdheid verhult echter een cruciale vraag: zelfs als we nooit meer een nieuwe kerncentrale bouwen, hoe gaan we dan op een milieuvriendelijke en toekomstbestendige manier om met de grote hoeveelheden kernafval die er al zijn – zo'n 250,000 ton, momenteel opgeslagen op honderden locaties verspreid over de hele wereld –?
Ongeacht of het publiek nieuwe kerncentrales steunt, moeten we nog steeds stappen ondernemen om de planeet en toekomstige generaties te beschermen tegen het reeds verzamelde kernafval. Dit is geen simplistisch 'voor'- of 'tegen'-argument voor kernenergie, maar een discussie over verantwoord milieu- en intergenerationeel beheer van het reeds bestaande kernafval.
En er ligt een oplossing op tafel. Een oplossing die elk land met kernenergie nastreeft. Een oplossing die een internationale wetenschappelijke consensus kent die vergelijkbaar is met die welke klimaatverandering ondersteunt. Een oplossing die al decennialang uitgebreid is onderzocht en die, vanuit milieu- en intergenerationeel oogpunt, wordt beschouwd als de "beste beschikbare" (door het Internationaal Atoomenergie Agentschap – IAEA) of "minst slechte" (door het Europees Parlement en de Duitse Groenen). Geologische berging.
Geologische berging is het onderbrengen van kernafval diep onder de grond in een gespecialiseerde faciliteit, waar het afval, ingebed in de diepe rotsbodem, millennia lang veilig kan vergaan, zonder verdere bedreiging voor het leven op aarde en het aardoppervlak. Geologische berging maakt gebruik van zowel de natuurlijke radioactieve beschermende eigenschappen van diep gesteente als het feit dat het gesteente miljarden jaren stabiel is geweest en zal blijven – een stabiliteit die noch de natuur, noch de menselijke samenleving aan de oppervlakte kan bieden.
Uitleg over kernafval
Kernafval wordt in verschillende niveaus ingedeeld op basis van de radioactiviteit, de periode dat het gevaarlijk blijft en het potentiële risico dat het vormt voor de menselijke gezondheid en het milieu.
- Zeer laagradioactief afval (VLLW)
- Beschrijving: Vaak vrijgesteld van regelgeving. Het ontstaat meestal bij routinematige werkzaamheden in nucleaire installaties, bijvoorbeeld bouwafval.
- Opslag en verwijdering: Kan op de reguliere vuilstortplaats worden gestort, mits het voldoet aan specifieke veiligheidscriteria.
- VLLW-samenvatting: Zeer lage radioactiviteit, wordt doorgaans gestort op reguliere stortplaatsen.
- Laagactief afval (LLW)
- Beschrijving: Vereist geen afscherming tijdens het hanteren. Het omvat items zoals besmette kleding, gereedschap en schoonmaakmiddelen.
- Opslag en verwijdering:Kan vaak worden gestort op stortplaatsen dicht aan het oppervlak, zoals ondiepe stortplaatsen.
- LLW-samenvatting: Lage radioactiviteit, relatief korte levensduur, eenvoudig te beheren.
- Middelactief afval (ILW)
- Beschrijving: Bevat hogere hoeveelheden radioactiviteit dan LLW en vereist mogelijk afscherming tijdens behandeling en opslag. Het bevat materialen zoals reactorcomponenten.
- Opslag en verwijdering: Vereist diepere geologische berging of opslag in gespecialiseerde faciliteiten.
- ILW-samenvatting: Hogere radioactiviteit, vereist afscherming, opgeslagen in gespecialiseerde faciliteiten.
- Hoogactief Afval (HLW)
- Beschrijving: Het gevaarlijkste en meest radioactieve type kernafval. Het bestaat voornamelijk uit de verbruikte splijtstof van kernreactoren of de bijproducten van de opwerking van verbruikte splijtstof. Kan een miljoen jaar gevaarlijk blijven.
- Opslag en verwijdering: Moet worden opgeslagen in diepe geologische formaties. Hoogwater wordt doorgaans direct na verwijdering uit de reactoren opgeslagen in waterpoelen om af te koelen, en vervolgens overgebracht naar droge opslagvaten of geologische opslagfaciliteiten voor langetermijnbeheer.
- HLW-samenvatting: Zeer hoge radioactiviteit, genereert warmte, vereist langetermijnbeheer en geologische opslag.
VLLW, LLW en ILW vormen ongeveer 95% van het afval dat kerncentrales produceren en 5% van de radioactiviteit. HLW vertegenwoordigt slechts ongeveer 5% van het kernafval qua volume, maar vertegenwoordigt wel 95% van het afval qua radioactiviteit.
Er zijn alternatieven overwogen. Het dumpen van kernafval in zee is sinds 1993 internationaal verboden, na het Verdrag van Londen van 1972 – vanwege de vrij evidente risico's van onomkeerbare vervuiling van de zee. Het afvuren van het afval in de ruimte is geen haalbare optie gezien de snelheid waarmee raketten ontploffen tijdens of kort na de lancering. Bekijk YouTube voor video's van verbluffend pyrotechnisch materiaal in de bovenste atmosfeer wanneer raketten ontploffen – nog angstaanjagender als dat een lading gevaarlijk kernafval was geweest die rijkelijk over ons heen werd gestrooid.
Als we het niet in zee kunnen dumpen of de ruimte in kunnen stoten, blijven er alleen oplossingen op het land over. Daarvan zijn er twee: ondergronds of bovengronds.
Momenteel wordt kernafval aan de oppervlakte opgeslagen in containers die de radioactiviteit tot wel een eeuw lang kunnen vasthouden. In het beste geval is dit een tijdelijke opslagplaats.
Het aardoppervlak is de afgelopen miljoen jaar aanzienlijk veranderd en zal de komende miljoen jaar blijven veranderen.
Zelfs als we het afval technisch gezien zodanig zouden kunnen monitoren en beheren dat we voortdurend veranderingen in het aardoppervlak kunnen vaststellen, kunnen we er dan eerlijk op vertrouwen dat de menselijke samenleving de komende 200,000 generaties stabiel en onfeilbaar zal zijn?
Het lijkt erop dat de diepe rotsbodem van de planeet een stabielere en betrouwbaardere partner is bij het oplossen van problemen die de mens zelf heeft veroorzaakt.
Er bestaan terechte zorgen over de veiligheid van geologische berging. De geologie waarin een faciliteit wordt gebouwd, moet zorgvuldig worden onderzocht en beoordeeld om de stabiliteit en waterdichtheid ervan te garanderen.
De angst voor ‘wat als’ er ondergronds iets misgaat, die tegenstanders van geologische berging regelmatig uiten, moet echter worden bekeken in samenhang met de gevolgen van ‘wat als’ dezelfde gebeurtenis zich aan de oppervlakte zou voordoen.
Het verzet tegen geologische berging is voornamelijk geworteld in het blokkeren van nieuwe nucleaire uitbreidingen. Critici vrezen dat ze, als ze instemmen met geologische berging, nieuwe nucleaire ontwikkeling 'toestaan', aangezien veel landen alleen nieuwe kerncentrales zullen bouwen als er een plan is voor de permanente berging van het afval.
Om te voldoen aan de wereldwijde energiebehoefte voor de rest van deze eeuw en daarna, op een manier die de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegengaat, zijn moeilijke beslissingen nodig. Kernenergie zal vrijwel zeker deel uitmaken van de nieuwe energiemix.
Maar of er nu nieuwe kerncentrales worden gebouwd of niet, we hebben nog steeds geologische opslag nodig voor de enorme hoeveelheden afval die er al zijn, om de planeet en toekomstige generaties te beschermen.
