પરમાણુ કચરો નીતિ નિષ્ણાતનો અભિપ્રાય, રોય પેયન
50 સુધીમાં વૈશ્વિક ઊર્જા માંગમાં 2050% થી વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. સૌથી આશાવાદી આગાહીઓનો અંદાજ છે કે નવીનીકરણીય ઊર્જા તે વધારામાંથી લગભગ 65-80% સુધી પહોંચી શકે છે. આમ, આ અંતરને ભરવા માટે, અશ્મિભૂત ઇંધણ તબક્કાવાર બંધ થઈ રહ્યા હોવાથી, મોટાભાગના દેશો પરમાણુ ઊર્જાને મુખ્ય લો-કાર્બન ઉકેલ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
આનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન ક્ષમતા બમણી થઈ જશે. પરંતુ પરમાણુ ઊર્જામાં એક જ સમસ્યા છે - કચરો જે દસ લાખ વર્ષો સુધી ખતરનાક રીતે કિરણોત્સર્ગી રહે છે.
નવા પરમાણુ વીજ મથકોના નિર્માણનો વિરોધ કરનારાઓની મુખ્ય ચિંતા એ છે કે લાંબા સમય સુધી ખતરનાક કચરાનું સંચાલન કરવું. તે એક સમજી શકાય તેવી જાહેર ચર્ચા છે - શું પરમાણુ ઊર્જાના ટૂંકા ગાળાના ફાયદાઓ વર્ષોની જવાબદારી, જોખમો અને ઉત્પન્ન થતા કચરાના સંચાલન અને નિકાલના ખર્ચને યોગ્ય છે?
જોકે, આ ચિંતા એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નને છુપાવે છે કે જો આપણે ફરી ક્યારેય નવું પરમાણુ પાવર સ્ટેશન નહીં બનાવીએ, તો પણ આપણે પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ અને પેઢીગત રીતે જવાબદાર રીતે, મોટા જથ્થામાં પરમાણુ કચરો - લગભગ 250,000 ટન, જે હાલમાં ગ્રહ પર ફેલાયેલા સેંકડો સ્થળોએ સપાટી પર સંગ્રહિત છે, તેનો નિકાલ કેવી રીતે કરીશું.
જનતા નવા પરમાણુ પ્લાન્ટને સમર્થન આપે કે નહીં, આપણે હજુ પણ પહેલાથી જ એકઠા થયેલા વારસાગત પરમાણુ કચરાથી ગ્રહ અને ભાવિ પેઢીઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે પગલાં લેવાની જરૂર છે. આ કોઈ સરળ 'તરફી' કે 'વિરોધી' પરમાણુ દલીલ નથી, તે પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં રહેલા પરમાણુ કચરાના જવાબદાર પર્યાવરણીય અને આંતર-પેઢી સંચાલન વિશે ચર્ચા છે.
અને ટેબલ પર એક ઉકેલ છે. એક એવો ઉકેલ જેનો દરેક પરમાણુ ઉર્જા ધરાવતો દેશ પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. એક એવો ઉકેલ જેનો આધાર આબોહવા પરિવર્તન જેવો આંતરરાષ્ટ્રીય વૈજ્ઞાનિક સર્વસંમતિ ધરાવે છે. એક એવો ઉકેલ જેના પર દાયકાઓથી વ્યાપક સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે, અને પર્યાવરણીય અને આંતર-પેઢીગત દ્રષ્ટિએ, "શ્રેષ્ઠ ઉપલબ્ધ" (આંતરરાષ્ટ્રીય અણુ ઉર્જા એજન્સી - IAEA દ્વારા) અથવા "સૌથી ખરાબ" (યુરોપિયન સંસદ અને જર્મન ગ્રીન પાર્ટી દ્વારા) તરીકે ગણવામાં આવે છે. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલ.
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલ એ પરમાણુ કચરાને ભૂગર્ભમાં ઊંડા એક વિશિષ્ટ સુવિધામાં દફનાવવાનો છે, જ્યાં ઊંડા ખડકમાં જડિત, કચરો સહસ્ત્રાબ્દીઓ સુધી સુરક્ષિત રીતે સડી શકે છે, ગ્રહોના જીવન અને સપાટીના પર્યાવરણ માટે કોઈ વધુ ખતરો નથી. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલ ઊંડા ખડકના કુદરતી કિરણોત્સર્ગી રક્ષણાત્મક ગુણોનો ઉપયોગ કરે છે, અને ખડક અબજો વર્ષોથી સ્થિર રહ્યો છે અને રહેશે - સ્થિરતાનો સમયગાળો જે પ્રકૃતિ કે માનવ સમાજ સપાટી પર પ્રદાન કરી શકતું નથી.
પરમાણુ કચરાનું વર્ણન
પરમાણુ કચરાને તેની કિરણોત્સર્ગીતા, તે કેટલો સમય જોખમી રહે છે અને માનવ સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણ માટે તે કેટલું સંભવિત જોખમ ઊભું કરે છે તેના આધારે વિવિધ સ્તરોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
- ખૂબ જ નીચા સ્તરનો કચરો (VLLW)
- વર્ણન: ઘણીવાર નિયમોથી મુક્ત. તે સામાન્ય રીતે પરમાણુ સુવિધાઓમાં નિયમિત કામગીરીમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે, દા.ત. બાંધકામ ભંગાર.
- સંગ્રહ અને નિકાલ: નિયમિત લેન્ડફિલ્સમાં નિકાલ કરી શકાય છે, જો તે ચોક્કસ સલામતી માપદંડોને પૂર્ણ કરે.
- VLLW સારાંશ: ખૂબ જ ઓછી કિરણોત્સર્ગીતા, સામાન્ય રીતે પ્રમાણભૂત લેન્ડફિલ્સમાં નિકાલ કરવામાં આવે છે.
- લો-લેવલ કચરો (LLW)
- વર્ણન: હેન્ડલિંગ દરમિયાન રક્ષણની જરૂર નથી. તેમાં દૂષિત કપડાં, સાધનો, સફાઈ સામગ્રી જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે.
- સંગ્રહ અને નિકાલ: ઘણીવાર છીછરા લેન્ડફિલ્સ જેવા સપાટીની નજીકના નિકાલ સ્થળોએ નિકાલ કરી શકાય છે.
- LLW સારાંશ: ઓછી કિરણોત્સર્ગ સક્રિયતા, પ્રમાણમાં અલ્પજીવી, સરળતાથી નિયંત્રિત.
- મધ્યમ-સ્તરનો કચરો (ILW)
- વર્ણન: તેમાં LLW કરતાં વધુ માત્રામાં કિરણોત્સર્ગીતા હોય છે અને તેને હેન્ડલિંગ અને સ્ટોરેજ દરમિયાન રક્ષણની જરૂર પડી શકે છે. તેમાં રિએક્ટર ઘટકો જેવી સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે.
- સંગ્રહ અને નિકાલ: ખાસ સુવિધાઓમાં ઊંડા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલ અથવા સંગ્રહની જરૂર છે.
- ILW સારાંશ: ઉચ્ચ કિરણોત્સર્ગ સક્રિયતા, શિલ્ડિંગની જરૂર પડે છે, વિશિષ્ટ સુવિધાઓમાં સંગ્રહિત.
- ઉચ્ચ-સ્તરીય કચરો (HLW)
- વર્ણન: સૌથી ખતરનાક અને કિરણોત્સર્ગી પ્રકારનો પરમાણુ કચરો. તે મુખ્યત્વે પરમાણુ રિએક્ટરમાંથી ખર્ચાયેલા બળતણ અથવા ખર્ચાયેલા બળતણની પુનઃપ્રક્રિયાના ઉપ-ઉત્પાદનોથી બનેલો છે. તે દસ લાખ વર્ષ સુધી જોખમી રહી શકે છે.
- સંગ્રહ અને નિકાલ: ઊંડા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રચનાઓમાં સંગ્રહિત થવું આવશ્યક છે. HLW સામાન્ય રીતે રિએક્ટરમાંથી ઠંડુ થવા માટે દૂર કર્યા પછી તરત જ પાણીના પૂલમાં સંગ્રહિત થાય છે, પછી લાંબા ગાળાના સંચાલન માટે સૂકા પીપડા સંગ્રહ અથવા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલ સુવિધાઓમાં ખસેડવામાં આવે છે.
- HLW સારાંશ: ખૂબ જ ઊંચી કિરણોત્સર્ગીતા, ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે, લાંબા ગાળાના સંચાલન અને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલની જરૂર છે.
VLLW, LLW અને ILW પરમાણુ પ્લાન્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કચરાના લગભગ 95% અને કિરણોત્સર્ગીતાના 5% માટે જવાબદાર છે. HLW જથ્થાની દ્રષ્ટિએ પરમાણુ કચરાના માત્ર 5% છે, પરંતુ કિરણોત્સર્ગીતાના કચરાના 95% માટે જવાબદાર છે.
વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવ્યો છે. ૧૯૭૨ના લંડન સંમેલન પછી, ૧૯૯૩ થી દરિયામાં પરમાણુ કચરો ફેંકવા પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે - કારણ કે તેમાં દરિયાઈ પ્રદૂષણનું જોખમ સ્પષ્ટ છે. રોકેટ પ્રક્ષેપણ દરમિયાન અથવા તેના થોડા સમય પછી જે દરે વિસ્ફોટ થાય છે તે જોતાં અવકાશમાં કચરો ફેંકવો એ એક વ્યવહારુ વિકલ્પ નથી. રોકેટ વિસ્ફોટ થાય ત્યારે ઉપરના વાતાવરણમાં અદભુત આતશબાજીના વીડિયો માટે YouTube પર તપાસો - જો તે ખતરનાક પરમાણુ કચરાનો પેલોડ ઉદારતાથી આપણા પર વરસાવવામાં આવતો હોત તો તેનાથી પણ વધુ ભયાનક હોત.
જો આપણે સમુદ્રમાં ફેંકી શકતા નથી અથવા અવકાશમાં ફેંકી શકતા નથી, તો તે ફક્ત જમીન આધારિત ઉકેલો જ બાકી રહે છે. જેમાંથી બે છે - ભૂગર્ભ અથવા ભૂગર્ભ.
હાલમાં પરમાણુ કચરો સપાટી પર કેનિસ્ટરમાં સંગ્રહિત થાય છે જેમાં એક સદી સુધી કિરણોત્સર્ગીતા રહી શકે છે. શ્રેષ્ઠ રીતે, આ એક કામચલાઉ, હોલ્ડિંગ સ્થિતિ છે.
છેલ્લા મિલિયન વર્ષોમાં ગ્રહની સપાટીમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો છે, અને આગામી મિલિયન વર્ષોમાં પણ તે બદલાતો રહેશે.
જો આપણે સપાટીના પરિવર્તન માટે સતત જવાબદાર રહેવા માટે તકનીકી રીતે કચરાનું નિરીક્ષણ અને સંચાલન કરી શકીએ, તો પણ શું આપણે આગામી 200,000 પેઢીઓ માટે માનવ સમાજની સ્થિરતા અને અચૂકતા પર પ્રામાણિકપણે વિશ્વાસ કરી શકીએ?
આપણા પોતાના સર્જન દ્વારા બનાવેલી પરિસ્થિતિને સુધારવામાં માનવોને મદદ કરવામાં ગ્રહનો ઊંડો પાયો વધુ સ્થિર અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર લાગે છે.
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલની સલામતી અંગે વાજબી ચિંતાઓ છે. કોઈપણ સુવિધા જે ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં બનાવવામાં આવી છે તેની કાળજીપૂર્વક તપાસ અને મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર છે, જેથી તેની સ્થિરતા અને અભેદ્યતા સુનિશ્ચિત થાય.
જોકે, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલના વિરોધીઓ દ્વારા નિયમિતપણે વ્યક્ત કરવામાં આવતી "જો શું થશે" તેવી ભયને સપાટી પર સમાન ઘટના "જો શું થશે" તેના પરિણામો સાથે ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલનો વિરોધ મુખ્યત્વે નવા પરમાણુ વિસ્તરણને અવરોધવામાં મૂળ ધરાવે છે. ટીકાકારો ચિંતિત છે કે જો તેઓ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલને સ્વીકારે છે, તો તેઓ નવા પરમાણુ વિકાસને 'મંજૂરી' આપશે, કારણ કે ઘણા દેશો ફક્ત ત્યારે જ નવા પરમાણુ નિર્માણને મંજૂરી આપશે જો કચરાના કાયમી નિકાલની યોજના હોય.
આ સદીના બાકીના સમય અને તે પછીના સમયગાળા માટે વૈશ્વિક ઉર્જાની માંગને પૂર્ણ કરવા માટે, ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને આબોહવા પરિવર્તનને ઓછું કરવા માટે, કઠિન અને મુશ્કેલ નિર્ણયોની જરૂર પડશે. પરમાણુ ઉર્જા લગભગ ચોક્કસપણે નવા ઉર્જા મિશ્રણનો ભાગ બનશે.
પરંતુ કોઈ નવા પરમાણુ પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવે કે ન આવે, ગ્રહ અને ભાવિ પેઢીઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે, પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં રહેલા કચરાના વિશાળ જથ્થા માટે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નિકાલની જરૂર પડશે.




