સમુદ્ર સફાઈ વૈશ્વિક પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને રોકવા માટે નદીઓને લક્ષ્ય બનાવે છે. બોયાન સ્લેટ પાસે પરિવર્તનનો સ્પષ્ટ સિદ્ધાંત છે. નદી પર પ્લાસ્ટિક બંધ કરો. ધ ઓશન ક્લીનઅપના ડચ સ્થાપક દલીલ કરે છે કે કચરો સમુદ્રમાં પહોંચે તે પહેલાં તેને અટકાવવો એ ઉપલબ્ધ સૌથી અસરકારક વ્યૂહરચના છે.
તેમની સંસ્થાએ આ ટેકનોલોજીને સાબિત કરવા માટે એક દાયકાથી વધુ સમય વિતાવ્યો છે. આ મિશન પાછળના આંકડા ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે. ઓશન ક્લીનઅપનો અંદાજ છે કે સમુદ્રમાં જતો લગભગ 80 ટકા પ્લાસ્ટિક વિશ્વભરની 1,000 સૌથી પ્રદૂષિત નદીઓમાંથી પસાર થાય છે.
સંસ્થાએ બે જાહેર સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. 2030 સુધીમાં, તે મુખ્ય પ્રદૂષણના હોટસ્પોટ્સને સંબોધવા માંગે છે. 2040 સુધીમાં, તે 90 ટકા તરતા પ્લાસ્ટિકને સમુદ્રમાં પ્રવેશતા અટકાવવાની યોજના ધરાવે છે. સ્લેટે તે ઝુંબેશનો કુલ ખર્ચ એક અબજ ડોલરથી ઓછો રાખ્યો છે.
ઇન્ટરસેપ્શન સિસ્ટમ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે
આ સંસ્થા નદીઓમાં બે મુખ્ય ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. પ્રથમ ફ્લોટિંગ બેરિયર્સ છે જે નીચે તરફ જતા કાટમાળને એકઠા કરે છે. બીજું સ્વાયત્ત ઇન્ટરસેપ્ટર જહાજો છે જે યાંત્રિક રીતે કચરો એકઠો કરે છે. આ સિસ્ટમો હાલમાં ઇન્ડોનેશિયા, ભારત, કોલંબિયા, ફિલિપાઇન્સ અને કેરેબિયનમાં કાર્યરત છે. ઓશન ક્લીનઅપ દ્વારા આજ સુધી નદીઓ અને મહાસાગરોમાંથી લગભગ 50 મિલિયન કિલોગ્રામ કચરો દૂર કરવામાં આવ્યો હોવાનો અહેવાલ છે.
સંગઠનનો મુખ્ય દલીલ સીધો છે. મહાસાગરમાં પ્લાસ્ટિક અચાનક દરિયા કિનારે દેખાતું નથી. તે વરસાદ, પૂર અને અપૂરતા કચરાના માળખા દ્વારા વહન કરાયેલા જળમાર્ગો દ્વારા આવે છે. ખુલ્લા પાણીમાંથી તેને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા કરતાં નદીના તબક્કે તેને પકડવું સસ્તું અને વધુ કાર્યક્ષમ છે. સ્લેટ સમજાવે છે કે આ અભિગમ એક દુર્લભ પર્યાવરણીય સફળતાની વાર્તા ઉત્પન્ન કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે વિશ્વએ ભવિષ્ય પર પાછા ફરીને જોવા સક્ષમ બનવું જોઈએ જ્યાં મહાસાગરમાં પ્લાસ્ટિક એક સમયે ભારે હતું, પછી તેને કાર્યવાહી દ્વારા ઉકેલવામાં આવ્યું.
મોટાગુઆ નદી: સ્કેલમાં એક કેસ સ્ટડી
એક નદી સમસ્યાનો વ્યાપ પકડી લે છે. સ્લેટ કહે છે કે ગ્વાટેમાલાની મોટાગુઆ નદી બધા 38 OECD સભ્ય દેશો કરતાં વધુ પ્લાસ્ટિક સમુદ્રમાં મોકલે છે. લે મોન્ડેએ 2023 માં અહેવાલ આપ્યો હતો કે મોટાગુઆ વાર્ષિક હજારો ટન કચરો વહન કરે છે. આના કારણોમાં અનિયંત્રિત ડમ્પિંગ અને ગ્વાટેમાલા સિટીના જૂના લેન્ડફિલમાંથી ઓવરફ્લો શામેલ છે. આ નુકસાન સરહદોની પેલે પાર ફેલાયેલું છે. હોન્ડુરાન માછીમારી, પ્રવાસન કામગીરી અને સ્થાનિક સરકારના બજેટ બધા ખર્ચ સહન કરે છે.
મોટાગુઆએ વૈજ્ઞાનિક ધ્યાન પણ ખેંચ્યું છે. ડચ સંશોધન સંસ્થા ડેલ્ટેરેસ દ્વારા ડિસેમ્બર 2025 માં કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં મોટાગુઆ અને એસ્કોન્ડિડો નદીઓમાં પ્લાસ્ટિક પરિવહનની તપાસ કરવામાં આવી હતી. સંશોધકોએ ખાસ કરીને અચાનક પૂર દરમિયાન તરતા કાટમાળને પકડવા માટે અસર અવરોધોના ઉપયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. અભ્યાસે નદીના અવરોધની ખાતરી અને મુશ્કેલી બંનેની પુષ્ટિ કરી. પ્રવાહ હિંસક હોય છે. કાટમાળ કદ અને ઘનતામાં નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે. સિસ્ટમોએ ઝડપથી બદલાતી પરિસ્થિતિઓમાં કાર્ય કરવું જોઈએ.
ગ્વાટેમાલા શહેરની બહાર, લાસ વાકાસમાં મહાસાગર સફાઈનું ઇન્ટરસેપ્ટર 006.
અત્યાર સુધીના પુરાવા શું સૂચવે છે
ડેલ્ટેરેસ સંશોધન નદી-અવરોધ મોડેલને ટેકનિકલ વિશ્વસનીયતાની ડિગ્રી આપે છે. તે, મહાસાગર સફાઈ દ્વારા નિર્ધારિત વૈશ્વિક લક્ષ્યોને પોતાની રીતે માન્ય કરતું નથી. તે લક્ષ્યો મહત્વાકાંક્ષી રહે છે અને વિવિધ નિયમનકારી વાતાવરણ, માળખાગત ક્ષમતાઓ અને રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ ધરાવતા ડઝનબંધ દેશોમાં કામગીરીને સ્કેલિંગ પર આધાર રાખે છે.
સંસ્થાની વ્યાપક વ્યૂહરચના સમસ્યાને બે ભાગમાં વહેંચે છે. પહેલું નિવારણ છે: નદીના અવરોધ દ્વારા સમુદ્રમાં નવા પ્લાસ્ટિકને પ્રવેશતા અટકાવવાનું. બીજું ઉપાય છે: મોટા સંચય ઝોનમાં પહેલાથી જ ફરતા વારસાગત કચરાને દૂર કરવાનું. બિનનફાકારક સંસ્થા બંને મોરચે કાર્ય ચાલુ રાખે છે. તેની સમુદ્ર-સફાઈ પ્રણાલીઓ અગાઉ ગ્રેટ પેસિફિક ગાર્બેજ પેચમાં કાર્યરત છે.
સ્લેટ દ્વારા રજૂ કરાયેલ નાણાકીય કેસ તપાસવા યોગ્ય છે. 2040 સુધીમાં દરિયામાં તરતા 90 ટકા પ્લાસ્ટિકને રોકવા માટે એક અબજ ડોલરથી ઓછા ખર્ચનો દાવો એક મહત્વપૂર્ણ દાવો છે. સંદર્ભ માટે, OECD એ 2022 માં અંદાજ લગાવ્યો હતો કે વૈશ્વિક પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણથી માછીમારી, પર્યટન અને આરોગ્ય પ્રણાલીઓને નુકસાન થતાં વાર્ષિક સેંકડો અબજ ડોલરનું અર્થતંત્રને નુકસાન થાય છે. જો ખર્ચ-લાભ સંબંધ સ્કેલ પર રહે છે, તો રોકાણનો મામલો સ્પષ્ટ છે.
આ સંગઠન સ્વીકારે છે કે ફક્ત નદીઓને અવરોધવાથી સંપૂર્ણ કટોકટીનો ઉકેલ આવી શકતો નથી. કચરો વ્યવસ્થાપન માળખાગત સુવિધાઓ, નીતિ અમલીકરણ અને ઉત્પાદનમાં ફેરફાર એ બધા ચિત્રનો એક ભાગ છે. મહાસાગર સફાઈ જે બાબત પર આધાર રાખે છે તે એ છે કે યોગ્ય નદીઓમાં યોગ્ય બિંદુઓ પર ઉપયોગમાં લેવાતી ટેકનોલોજી માર્ગને માપી શકાય તેવી રીતે બદલી શકે છે. 2030 ની સમયમર્યાદા તે પ્રસ્તાવની પ્રથમ વાસ્તવિક કસોટી પૂરી પાડશે.
