દરિયાઈ ઘાસની ખેતી દરિયાકાંઠાની ખાદ્ય સુરક્ષામાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે

આબોહવા પરિવર્તનને કારણે દરિયાઈ સ્તરમાં વધારો ફળદ્રુપ જમીનોને પાણીથી ભરીને અને જમીનની ખારાશ વધારીને પરંપરાગત ખેતીને જોખમમાં મૂકે છે, ત્યારે અણધાર્યા ક્ષેત્રોમાંથી નવીન ઉકેલો બહાર આવી રહ્યા છે. એમ્બિયોમાં પ્રકાશિત એક નવો દ્રષ્ટિકોણ સૂચવે છે કે દરિયાઈ ઘાસ, ખાસ કરીને ઈલગ્રાસ (ઝોસ્ટેરા મરિના), દરિયાઈ વાતાવરણમાં ટકાઉ અનાજ સ્ત્રોત તરીકે ઉગાડી શકાય છે. આ પરિવર્તન માત્ર બદલાતા લેન્ડસ્કેપને જ સ્વીકારતું નથી પરંતુ ઇકોસિસ્ટમને સાચવતી વખતે નોંધપાત્ર ખાદ્ય ઉત્પાદનની તક પણ રજૂ કરે છે.

દરિયાઈ ઘાસની ખેતીની સંભાવના નોંધપાત્ર છે. અભ્યાસ મુજબ, વ્યાપક ખેતીથી વૈશ્વિક ચોખાના ઉત્પાદનના લગભગ 7% જેટલું અનાજ મળી શકે છે, જેમાં પર્યાવરણીય અસર ઓછામાં ઓછી છે. ઇલગ્રાસ, જે તેના અંકુરની અંદર બીજ ઉત્પન્ન કરે છે, તે લાંબા સમયથી સ્વદેશી સંસ્કૃતિઓ દ્વારા ખાવામાં આવે છે, ખાસ કરીને મેક્સિકોમાં, જ્યાં સેરી લોકો તેનો ઉપયોગ રાઈની યાદ અપાવે તેવી બ્રેડ બનાવવા માટે કરે છે. અભ્યાસના મુખ્ય લેખક અને નેધરલેન્ડ્સની રેડબૌડ યુનિવર્સિટીમાં દરિયાઈ ઘાસના ઇકોલોજીના નિષ્ણાત, મેરીકે એમ. વાન કાટવિજક દલીલ કરે છે કે "આ પેપરમાં નવીનતા એ છે કે [આ પરંપરાગત જ્ઞાન] ને દરિયાઈ સપાટીમાં વધારો અને આપણા લેન્ડસ્કેપ્સને અનુકૂલિત કરવા માટે જરૂરી ઉકેલો સાથે જોડવામાં આવે."

આ અભ્યાસમાં આબોહવા પરિવર્તન અંગે ચિંતાજનક આગાહીઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે; કડક આબોહવા પગલાં સાથે પણ, વૈશ્વિક તાપમાન ઓછામાં ઓછું 1.5 થી 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી શકે છે, જે 620,000 સુધીમાં લગભગ 2100 ચોરસ કિલોમીટર જમીનને પૂર માટે જોખમમાં મૂકે છે. જોકે, આ પરિસ્થિતિ દરિયાઈ ઘાસની ખેતી માટે સંભવિત રીતે યોગ્ય આશરે 80,000 ચોરસ કિલોમીટર નવા દરિયાકાંઠાના પ્રદેશને ખોલે છે. ઇલગ્રાસ વિવિધ ખારાશ અને તાપમાન સ્તરોમાં ખીલતા પ્રભાવશાળી અનુકૂલનક્ષમતા દર્શાવે છે, જે તેને અનિશ્ચિત ભવિષ્ય માટે સારી સ્થિતિમાં રાખે છે.

તેની ઉપજ ઉપરાંત, દરિયાઈ ઘાસના મેદાનોના પર્યાવરણીય ફાયદા વધુને વધુ સ્પષ્ટ થઈ રહ્યા છે. ઈલગ્રાસ પ્રતિ હેક્ટર 3 થી 6.5 ટન ખાદ્ય અનાજ ઉત્પન્ન કરી શકે છે, જે પાળેલા ચોખાની સરેરાશ ઉપજ જેટલું જ છે. વધુમાં, દરિયાઈ ઘાસને રાસાયણિક ખાતરોની જરૂર નથી, કારણ કે દરિયાઈ પાણીનું કુદરતી પોષક ચક્ર પૂરતું છે. આ ટકાઉ પ્રથાઓ સાથે સંરેખિત કરીને દરિયાકાંઠાની ખેતીમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે. કેટલાક તારણો અનુસાર, દરિયાઈ ઘાસના મેદાનો વાર્ષિક 50 થી 1,900 કિલોગ્રામ કાર્બન પ્રતિ હેક્ટર અલગ કરી શકે છે, જે કાર્બન કેપ્ચર કાર્યક્ષમતામાં ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલો કરતાં ઘણું આગળ છે.

શેફ એન્જલ લિયોન, જેમને ઘણીવાર 'શેફ ડેલ માર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેઓ વાસ્તવિક દુનિયાના કાર્યક્રમોમાં આ આંતરદૃષ્ટિને અમલમાં મૂકવામાં મોખરે છે. કેડિઝમાં તેમની પહેલનો હેતુ ખાદ્ય સુરક્ષા પડકારોનો સામનો કરતી વખતે ટકાઉ સમુદ્ર આધારિત અર્થતંત્રને ફરીથી સ્થાપિત કરવાનો છે. લિયોનનો પ્રોજેક્ટ માત્ર ઇલગ્રાસના પર્યાવરણીય લાભોની હિમાયત કરતો નથી પરંતુ તેની પોષક શ્રેષ્ઠતાને પણ પ્રકાશિત કરે છે, જે પ્રમાણભૂત ચોખા કરતાં બમણા પ્રોટીન સામગ્રી અને ફાયદાકારક ઓમેગા-3 ફેટી એસિડવાળા અનાજ ઓફર કરે છે. જેમ તેમણે નોંધ્યું હતું, "ઇલગ્રાસની ખેતી દરિયાકાંઠાના પ્રદેશોમાં ખાદ્ય ઉત્પાદન પ્રત્યેના આપણા અભિગમને બદલવાની ક્ષમતા ધરાવે છે."

આ વિકાસ આશાસ્પદ હોવા છતાં, નિષ્ણાતો ખેતી અને સંરક્ષણને સંતુલિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઘટી રહેલા જંગલી દરિયાઈ ઘાસના મેદાનો પર ખેતી અતિક્રમણ અથવા શોષણ ન કરે તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ અમૂલ્ય ઇકોસિસ્ટમ્સનું પુનઃસ્થાપન અને રક્ષણ એ પ્રાથમિક ધ્યેય રહેવું જોઈએ. જૈવવિવિધતા-મૈત્રીપૂર્ણ પ્રથાઓ શામેલ હોય તેવી ડિઝાઇનનો અમલ કરવાથી બંને પક્ષોને ફાયદો થઈ શકે છે, જેમાં ખેતી કુદરતી રહેઠાણોને પણ ટેકો આપે છે.

જોકે દરિયાઈ ખેતીનો ખ્યાલ હજુ પણ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને પડકારો હજુ પણ છે - જેમ કે યોગ્ય જાતોનું સંવર્ધન - આ ઉકેલોમાં રોકાણ કરવાનો સમય હવે છે. વેન કેટવિજક આ અભિગમની દ્વૈતતા પર ભાર મૂકે છે: "શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જન સાથે ટકાઉ ખાદ્ય ઉત્પાદન માટે રસપ્રદ જીત-જીતની તકો છે જેનો આપણે આજે રોકાણ કરવો જોઈએ, દૂરના ભવિષ્યમાં લાગુ કરવા માટે, જ્યારે સમુદ્રનું સ્તર વધુ વધશે."

સમુદ્ર આધારિત ખેતી માત્ર ખાદ્ય સુરક્ષા વધારવાનું વચન આપતી નથી પરંતુ પર્યાવરણીય સ્થિતિસ્થાપકતામાં પણ વધારો કરી શકે છે.