શું કાર્બન-યુક્ત સૂક્ષ્મજીવાણુઓ ખોરાકના ભવિષ્યને ફરીથી આકાર આપી શકે છે?

સપ્ટેમ્બર 3, 2025
સીએસએન સ્ટાફ દ્વારા

ખેતીની જમીન, પાણી કે સૂર્યપ્રકાશ વિના પ્રોટીન ઉત્પાદનની એક નવી પેઢી આકાર લઈ રહી છે. કાર્બન ખાનારા સૂક્ષ્મજીવાણુઓનો ઉપયોગ કરીને, કંપનીઓ ખાદ્ય પ્રોટીન વિકસાવી રહી છે જે ઉત્સર્જન ઘટાડીને કૃષિ પર દબાણ ઘટાડી શકે છે.

કાર્બન-ટુ-પ્રોટીન ટેકનોલોજી કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?

તેના મૂળમાં હાઇડ્રોજનટ્રોફિક બેક્ટેરિયા છે. આ સૂક્ષ્મજીવાણુઓ નાઇટ્રોજન, નવીનીકરણીય ઊર્જા અને ટ્રેસ ખનિજોની સાથે બાયોરિએક્ટરમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજનનું ચયાપચય કરે છે. પરિણામ એ પોષક તત્વોથી ભરપૂર માઇક્રોબાયલ પ્રોટીન છે જેમાં આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે. પાક અથવા પશુધનથી વિપરીત, આ પ્રક્રિયા લગભગ કોઈ જમીન અથવા પાણીનો ઉપયોગ કરતી નથી અને હવામાન અથવા આબોહવાના જોખમોને ટાળે છે.

કઈ કંપનીઓ વિકાસનું નેતૃત્વ કરી રહી છે?

ઘણા સ્ટાર્ટઅપ્સ આ ટેકનોલોજીનું વ્યાપારીકરણ કરી રહ્યા છે.

  • એર પ્રોટીન (યુએસ) ગ્રાહકલક્ષી ખોરાક પર કામ કરી રહી છે.

  • સોલાર ફૂડ્સ (ફિનલેન્ડ) એ તેના સોલીન પ્રોટીન માટે સિંગાપોરમાં નિયમનકારી મંજૂરી મેળવી છે, જેની EU અને US માં સમીક્ષાઓ ચાલી રહી છે.

  • ડીપ બ્રાન્ચ (યુકે/નેધરલેન્ડ્સ), જે તાજેતરમાં એર્બિયો દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવી છે, તે ખોરાક અને પશુ આહાર બંને માટે પ્રોટીન વિકસાવી રહી છે.

આ ઉત્પાદનો શેલ્ફ-સ્થિર, બહુમુખી છે અને વૈકલ્પિક માંસ અને ડેરીથી લઈને રમતગમતના પોષણ સુધીના ઉપયોગ માટે લક્ષિત છે. તેમની લાંબી શેલ્ફ લાઇફ અને ગાઢ પોષક પ્રોફાઇલ તેમને માનવતાવાદી સહાય માટે યોગ્ય બનાવે છે.

સૌપ્રથમ શોષણ ક્યાં થઈ રહ્યું છે?

જમીન અથવા પાણીની મર્યાદાઓ ધરાવતા સ્થળોએ દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા સૌથી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. સિંગાપોર અને યુએઈ તેમની ખાદ્ય પ્રણાલીઓમાં એકીકરણની શોધ કરી રહ્યા છે, જેનો હેતુ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. કારણ કે ઉત્પાદન નવીનીકરણીય ઉર્જા અથવા કાર્બન કેપ્ચર સાઇટ્સ સાથે સહ-સ્થિત થઈ શકે છે, તેથી શહેરી વિસ્તારોમાં પણ સુવિધાઓ વિકસાવી શકાય છે, જેનાથી પરિવહન-સંબંધિત ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

નિયમનકારી સંકેતો શું છે?

અધિકારીઓ સલામતીના નિયમો સ્પષ્ટ કરવાનું શરૂ કરે છે ત્યારે ગતિ વધી રહી છે. સિંગાપોરની સોલીનને મંજૂરી એ સૌથી અદ્યતન ઉદાહરણ છે. EU અને US માં નિયમનકારી સમીક્ષાઓ ચાલુ છે, અને અન્ય બજારોમાં પણ તેનું પાલન થવાની અપેક્ષા છે. વ્યાપારી ઉત્પાદનને વધારવા માટે વ્યાપક મંજૂરીને ચાવી તરીકે જોવામાં આવે છે.

પછી શું આવે છે?

વિશ્લેષકો પાંચથી સાત વર્ષમાં પ્રથમ મોટા પાયે સુવિધાઓની અપેક્ષા રાખે છે, જે નવીનીકરણીય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ અને કાર્બન કેપ્ચર સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે. ઉદ્યોગના ખેલાડીઓ ભાગીદારી, પાયલોટ ઉત્પાદન અને નવા ઉત્પાદન ફોર્મ્યુલેશનની શોધખોળ શરૂ કરી રહ્યા છે. પ્રારંભિક પ્રવેશ ક્ષેત્રના વિકાસ સાથે સ્પર્ધાત્મક ધાર પ્રદાન કરી શકે છે.

આ બાબત કેમ છે?

કાર્બન-થી-પ્રોટીન ટેકનોલોજી ફક્ત એક નવું ઘટક બનાવવાથી વધુ કંઈ નથી. તે એક વિકેન્દ્રિત, કૃષિ પછીના ખાદ્ય મોડેલ તરફ નિર્દેશ કરે છે જે સંસાધનોના તાણ અને ઉત્સર્જનને ઘટાડે છે. પ્રોટીનની વૈશ્વિક માંગમાં વધારો અને ખેતીની જમીન પર દબાણ હોવાથી, CO₂ ને ખોરાકમાં રૂપાંતરિત કરવું એ ક્ષિતિજ પર સૌથી વધુ સ્કેલેબલ વિકલ્પોમાંથી એક હોઈ શકે છે.