Een nieuw rapport van de Universiteit van Oxford betoogt dat de elektrificatie van de zware industrie is verschoven van een theoretische mogelijkheid naar een strategische noodzaak. Het biedt fabrieken een manier om de uitstoot te verminderen en hun blootstelling aan prijsschokken van fossiele brandstoffen te beperken.
Het rapport , getiteld 'High Voltage', baseert zich op meer dan 1,600 klimaatscenario's en technische gegevens en concludeert dat tot 90 procent van de industriële energiebehoefte kan worden gedekt met bestaande en nieuwe elektrische technologieën. De auteurs stellen dat de belemmeringen om dit te bereiken momenteel vooral politiek en financieel van aard zijn, in plaats van technisch.
Het veiligheidsaspect, niet alleen het klimaataspect.
De timing van het rapport weerspiegelt een periode van aanhoudende verstoringen in de energievoorziening. De Europese gascrisis in 2022 liet zien hoe hard prijsstijgingen voor brandstof de industriële activiteiten kunnen treffen. De spanningen rond de Straat van Hormuz hebben sindsdien de bezorgdheid over verdere verstoringen van de aanvoer weer aangewakkerd. In Azië dwong de sterke stijging van de prijzen voor vloeibaar aardgas (LNG) in 2022 tot tijdelijke fabriekssluitingen in Pakistan en Bangladesh en dreef de productiekosten in Japan en Zuid-Korea op.
Jan Rosenow, hoogleraar energie- en klimaatbeleid aan de Universiteit van Oxford, stelt dat de industrie in drie jaar tijd twee grote verstoringen in de fossiele brandstofvoorziening heeft meegemaakt. Dit patroon, zo suggereert het rapport, weerspiegelt een structurele kwetsbaarheid in de energievoorziening van de zware industrie, en niet een reeks geïsoleerde incidenten.
Cassandra Etter-Wenzel, onderzoeker bij het Environmental Change Institute van Oxford, zei dat de modellering en technische beoordelingen in dezelfde richting wijzen: grootschalige elektrificatie is technisch haalbaar.
Het rapport presenteert het veiligheidsargument als potentieel even overtuigend als het klimaatargument. Fabrieken die stroom afnemen van schone, binnenlandse of regionale elektriciteitsbronnen zijn minder kwetsbaar voor knelpunten in de scheepvaart, pijpleidingbreuken en schommelingen in de brandstofprijzen. Voor industrieën die de overstap kunnen maken, kan elektrificatie fungeren als buffer tegen toekomstige energiecrisissen, evenals als instrument voor emissiereductie.
Het warmtepompproject van BASF als grootschalig voorbeeld
Projecten in de praktijk beginnen de schaal te weerspiegelen die in de analyse van Oxford wordt beschreven. BASF is een van de meest prominente voorbeelden van grootschalige industriële elektrificatie. Het Duitse chemieconcern steunt een grote warmtepompinstallatie op zijn locatie in Ludwigshafen, die volgens hen tot de grootste projecten in zijn soort ter wereld behoort.
Het Duitse ministerie van Economie keurde de financiering voor het project in oktober 2024 goed. De bouw begon begin 2025. In februari 2026 kondigde BASF de levering aan van een 95 ton wegende plaatvalfilmverdamper voor het systeem.
Volgens BASF zal de installatie gebruikmaken van hernieuwbare elektriciteit en restwarmte om koolstofdioxidevrije stoom te produceren voor het Verbund-productienetwerk. De ingebruikname staat gepland voor medio 2027. Het bedrijf zegt dat het project tot 500,000 ton stoom per jaar kan produceren en de uitstoot van mierenzuurproductie met maar liefst 98 procent kan verminderen, wat overeenkomt met ongeveer 100,000 ton koolstofdioxide per jaar.
Publieke financiering speelde een rol bij de voortgang van het project, een punt dat in het rapport van Oxford wordt gebruikt om het bredere argument over de noodzaak van beleidsmatige ondersteuning te illustreren.
Beleidslacunes blijven het grootste obstakel.
Oxford wijst het beleidsklimaat aan als de belangrijkste belemmering voor snellere vooruitgang. Elektriciteit is in veel markten nog steeds onderworpen aan belastingen en heffingen waardoor het duurder is dan gas, zelfs waar elektrische technologie zou leiden tot lagere emissies en een grotere energiezekerheid.
Wachtrijen voor netaansluitingen, trage vergunningsprocedures en onduidelijke aansluitingsregels blijven projecten vertragen die anders klaar zouden zijn om van start te gaan. Dit zijn administratieve en regelgevende problemen, zo suggereert het rapport, en daarom oplosbaar.
Financiering vormt een aparte uitdaging, met name voor unieke installaties waarvan het risicoprofiel minder bekend is bij investeerders. Oxford betoogt dat instrumenten voor publieke steun, zoals contracten voor koolstofemissierechten (COD), subsidies en gunstige leningen, nodig zijn om risico's te verminderen en particulier kapitaal aan te trekken. Het project van BASF illustreert hoe dergelijke instrumenten een technisch haalbaar project richting realisatie kunnen brengen.
Wat de modellering suggereert over schaal
Het cijfer van 90 procent voor elektrificeerbare industriële energiebehoefte staat centraal in het betoog van Oxford. Het is gebaseerd op zowel de huidige stand van elektrische verwarmings- en procestechnologieën als de ontwikkeling van opkomende alternatieven. Het rapport beweert niet dat deze transitie aanstaande of automatisch is. Het stelt dat de technische basis aanwezig is en dat het tempo van de vooruitgang afhangt van hoe snel beleids- en financieringskloven worden gedicht.
Voor investeerders en beleidsmakers die de decarbonisatie van de industrie volgen, is de bijdrage van het rapport dat het de argumenten voor energiezekerheid integreert met die voor het klimaat. Deze twee thema's werden in beleidsdiscussies vaak los van elkaar behandeld. De analyse van Oxford suggereert dat ze naar dezelfde reeks acties leiden.
