Uit een baanbrekend onderzoek blijkt dat de teelt van zeegras als duurzame graanbron in mariene omgevingen tot wel 7% van de wereldwijde rijstbehoefte zou kunnen dekken, de gevolgen van klimaatverandering zou kunnen tegengaan en de ecologische veerkracht zou kunnen vergroten in een tijd van stijgende zeespiegels en krimpende landbouwgrond.
Nu de door klimaatverandering veroorzaakte zeespiegelstijging de traditionele landbouw bedreigt door vruchtbare gronden te overspoelen en de bodemverzilting te verhogen, duiken er innovatieve oplossingen op uit onverwachte hoeken. Een nieuw perspectief, gepubliceerd in Ambio, suggereert dat zeegras, met name zeegras (Zostera marina), geteeld zou kunnen worden als duurzame graanbron in mariene omgevingen. Deze verschuiving omarmt niet alleen het veranderende landschap, maar biedt ook kansen voor substantiële voedselproductie met behoud van ecosystemen.
Het potentieel van zeegrasteelt is aanzienlijk. Volgens de studie zou grootschalige teelt een graanopbrengst kunnen opleveren die gelijkstaat aan ongeveer 7% van de wereldwijde rijstproductie, met minimale impact op het milieu. Zeegras, dat zaden produceert die in de scheuten zitten, wordt al lang gegeten door inheemse culturen, met name in Mexico, waar de Seri-bevolking het gebruikt om brood te bakken dat doet denken aan rogge. Marieke M. van Katwijk, hoofdauteur van de studie en expert in zeegrasecologie aan de Radboud Universiteit, stelt dat "de nieuwigheid in dit artikel is dat [deze traditionele kennis] wordt gecombineerd met zeespiegelstijging en de oplossingen die we nodig hebben om onze landschappen aan te passen."
De studie benadrukt alarmerende voorspellingen over klimaatverandering; zelfs met strenge klimaatmaatregelen zouden de wereldwijde temperaturen met minstens 1.5 tot 2 graden Celsius kunnen stijgen, waardoor bijna 620,000 vierkante kilometer land tegen 2100 in gevaar zou komen door overstromingen. Dit scenario opent echter zo'n 80,000 vierkante kilometer aan nieuw kustgebied dat mogelijk geschikt is voor de teelt van zeegras. Zeegras vertoont een indrukwekkend aanpassingsvermogen en gedijt goed bij verschillende zoutgehaltes en temperaturen, wat het een goede uitgangspositie biedt voor een onzekere toekomst.
Naast de opbrengst worden de ecologische voordelen van zeegrasvelden steeds duidelijker. Zeegras kan 3 tot 6.5 ton eetbare granen per hectare produceren, vergelijkbaar met de gemiddelde opbrengst van gedomesticeerde rijst. Bovendien heeft zeegras geen chemische meststoffen nodig, omdat de natuurlijke nutriëntenkringloop van zeewater voldoende is. Dit zou een revolutie teweeg kunnen brengen in de kustlandbouw, die aansluit bij duurzame praktijken. Volgens sommige bevindingen kunnen zeegrasvelden jaarlijks tussen de 50 en 1,900 kilogram koolstof per hectare vastleggen, wat de efficiëntie van tropische bossen ver overtreft.
Chef Ángel León, vaak de 'Chef del Mar' genoemd, loopt voorop in de implementatie van deze inzichten in de praktijk. Zijn initiatief in Cádiz beoogt een duurzame, op zee gebaseerde economie te herstellen en tegelijkertijd de uitdagingen op het gebied van voedselzekerheid aan te pakken. Leóns project pleit niet alleen voor de milieuvoordelen van zeegras, maar benadrukt ook de nutritionele superioriteit ervan, met granen met een tweemaal zo hoog eiwitgehalte als gewone rijst en gunstige omega-3-vetzuren. Zoals hij opmerkte: "De teelt van zeegras heeft de potentie om onze aanpak van voedselproductie in kustgebieden te transformeren."
Hoewel deze ontwikkelingen veelbelovend zijn, benadrukken experts het belang van een evenwicht tussen landbouw en natuurbehoud. Het is cruciaal dat landbouw de bestaande wilde zeegrasvelden, die wereldwijd in verval zijn, niet aantast of exploiteert. Het primaire doel moet het herstel en de bescherming van deze onschatbare ecosystemen blijven. Het implementeren van ontwerpen die biodiversiteitsvriendelijke methoden omvatten, kan leiden tot win-winsituaties, waarbij landbouw ook natuurlijke habitats ondersteunt.
Hoewel het concept van zeelandbouw nog in de kinderschoenen staat en er nog uitdagingen bestaan – zoals het kweken van geschikte cultivars – is het nu tijd om in deze oplossingen te investeren. Van Katwijk benadrukt de dualiteit van deze aanpak: "Er zijn fascinerende win-winsituaties voor duurzame voedselproductie met nul CO2-uitstoot, waar we vandaag in moeten investeren om ze in de verre toekomst toe te passen, wanneer de zeespiegel verder stijgt."
Landbouw op basis van de oceaan kan niet alleen de voedselzekerheid vergroten, maar kan ook de ecologische veerkracht vergroten.
